Author Archives: Zenonas Tziarras

Croatia’s EU accession: Why is everyone so happy about it?

It seems that on July 1, 2013, Croatia will become European Union’s (EU) 28th member-state after all – that is if EU still exists as we know it today. The referendum that determined Croatia’s future with the Union took place on the 22nd of January, 2012, and had an admittedly poor outcome of about 43.5%. This means that most of the eligible voters did not even bother to support or reject their country’s bit for accession into the EU. Of course, the EU welcomed the result of the referendum while Croatia’s Prime Minister thinks of it as a “historic decision”; but the question remains: if the EU is facing its deepest political and economic crisis yet and the ballot results were anything but indicative about what the Croatian public opinion wants, then why is everyone so happy about it?

Although there are some reasons for both the EU and Croatia to be happy about this development, it is a matter of subjectivity whether they could counterbalance the above mentioned negative factors. To unpack this problem we briefly look into the situation in Croatia and the EU.

Continue reading

Understanding Turkey’s Cyprus Problem

On the 28th of December, the Cypriot President Demetris Christofias announced that the Aphrodite Block 12 field off the coast of Cyprus contains between 5 and 8 trillion cubic feet of natural gas, which “opens up great potential for Cyprus and its people,” he said. Now the question is whether the gas find might also create a new dynamic which could lead to greater regional cooperation and a faster solution to the Cyprus problem.

Apart from President Christofias many other officials and academics supported the idea that the discovery of natural gas could make the conditions for a settlement more favourable. This notion implies, among other things, that Turkey will recognise the great interest it has from a future settlement in Cyprus; that it will appreciate how it could benefit from a future joint exploitation of the natural gas by the two communities under a federal state; as well as the possibilities of cooperation between Cyprus and itself, in consuming and transporting the gas. This is not implausible. And no one could question the benefits that Turkey would have from the implementation of such a scenario. However, this logic does not take into account the coercive attitude and unproductive diplomacy that Turkey has been pursuing of late. Moreover, this rosy picture also does not consider the other external relations of Turkey such as with the EU, nor the state’s domestic politics. Thus, while we cannot exclude the possibility that Turkey will change its stance, at the same time, the realities we have at hand do not leave us much space for optimism.

Continue reading

Φυσικό Αέριο, Τουρκία, και Κυπριακό

Το πιο κάτω κείμενο δημοσιεύτηκε στην “Καθημερινή” Κύπρου, στο “Φιλελεύθερο” Κύπρου, και “ΒΗΜΑ” Ελλάδος, και αποτελεί απόσπασμα από ανάλυση μου που δημοσιεύτηκε προηγουμένως στο Strategy International.


Πολλά λέγονται τελευταίως για το ρόλο του φυσικού αερίου, το οποίο φέρεται να αλλάζει τα δεδομένα, στη Λύση του Κυπριακού. Μεταξύ άλλων υπονοείται ότι η Τουρκία θα δει το μεγάλο συμφέρον που έχει από τη Λύση του Κυπριακού, και το πόσο μπορεί να επωφεληθεί από τη μελλοντική συνεκμετάλλευσή του από τις δύο κοινότητες κάτω από ένα ομόσπονδο κράτος, αλλά και τις πιθανότητες συνεργασίας μεταξύ αυτού και της ίδιας στην μεταφορά και κατανάλωσή του. Αυτό βέβαια δεν αποκλείεται να γίνει. Και κανείς δεν αμφισβητεί τα θετικά που θα είχε η Τουρκία από κάτι τέτοιο.

Παρόλα αυτά μια τέτοια λογική δεν λαμβάνει υπόψη την επιθετική στάση και αντιπαραγωγική διπλωματία της Τουρκίας. Έτσι, ενώ από τη μια δεν αποκλείεται η Τουρκία να αλλάξει στάση, από την άλλη δεν υπάρχουν περιθώρια για αισιοδοξία. Επιπλέον, αυτή η λογική δεν συνυπολογίζει τις υπόλοιπες εξωτερικές σχέσεις τις Τουρκίας (π.χ. με την ΕΕ) αλλά ούτε και το εσωτερικό της.

Δεδομένου του πως έχουν εξελιχθεί οι εξωτερικές σχέσεις της Τουρκίας στην περιφέρεια και όχι μόνο, σε συνάρτηση με εσωτερικές εξελίξεις, βλέπουμε πως η τουρκική πολιτική δεν έχει να κάνει απλά με υπολογισμούς κόστους-ωφέλειας, διότι αφενός είναι επηρεαζόμενη από εσωτερικές συγκρούσεις διαφόρων ειδών, ειδικά όσον αφορά ζητήματα πολύ ευαίσθητα όπως αυτό του Κυπριακού, και αφετέρου διότι ο ορθολογισμός, το κόστος, και η ωφέλεια στην τουρκική εξωτερική πολιτική διαφέρουν πολύ από των υπολοίπων. Αυτό έχει να κάνει με τη γεωγραφία της Τουρκίας, τους γεωπολιτικούς και γεωοικονομικούς της στόχους. Πάνω απ’ όλα όμως, έχει να κάνει με το γεγονός ότι η Τουρκία αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε στρατηγικά αδιέξοδα και διπλωματικά διλήμματα. Αυτό οδηγεί σε λάθος αποφάσεις, συχνά ανορθολογικές, απλά και μόνο διότι οι στρατηγικοί υπολογισμοί που πρέπει να γίνουν, λαμβάνοντας πάντα υπόψη και το εσωτερικό μέτωπο, δεν είναι μόνο πάρα πολλοί, είναι και ασύμβατοι μεταξύ τους. Αν κάποιος γνώριζε την κατάσταση αυτή της Τουρκίας ίσως να έλεγε ότι το μόνο λογικό γι’ αυτήν είναι να λύσει το Κυπριακό για να μειώσει τα προβλήματά της. Δεν έδειξε όμως αυτό η Τουρκία. Η Λύση του Κυπριακού, η ευρωπαϊκή της ένταξη, και το εσωτερικό τουρκικό μέτωπο έρχονται να δέσουν στην στάση της σ’ αυτό το ζήτημα και να καθορίσουν τη πολιτική της.

Η Λύση του Κυπριακού κατ’ αρχήν έχει μεγαλύτερη αξία μόνο αν οδηγήσει στην ΕE. Με αυτό τον τρόπο θα μπορέσει και η τουρκική πολιτική ελίτ να δικαιολογήσει την «παραχώρηση» των κυπριακών εδαφών που «κερδήθηκαν» το 74’. Το τελευταίο είναι εξαιρετικά σημαντικό αφού η «οπισθοχώρηση» στο ζήτημα του Κυπριακού από οποιαδήποτε πολιτική δύναμη στην Τουρκία χωρίς τη σωστή δικαιολόγηση, θα ήταν τραγικό λάθος, με σοβαρότατο πολιτικό κόστος. Επιπλέον, η Τουρκία αντιλαμβάνεται ότι κάποια κράτη-μέλη της ΕΕ δεν θέλουν την ένταξή της για διάφορους λόγους, μέσα στους οποίους δεν συμπεριλαμβάνεται το Κυπριακό. Το Κυπριακό είναι απλά ένας (σοβαρός) λόγος για να την κρατάνε έξω. Έτσι προτιμάει να ανταποκρίνεται πρώτα στις δικές της ανάγκες λύνοντας περιφερειακά της προβλήματα, σε μια προσπάθεια να δημιουργήσει σταθερότητα, ούτως ώστε να καταφέρει να αναδειχθεί σε ηγεμονική δύναμη. Σε αυτή τη προσπάθεια οι τουρκικές πολιτικές ελίτ χρειάζονται όλη τη στήριξη της κοινής γνώμης που μπορούν να πάρουν, διότι για να φέρουν εις πέρας τις πολιτικές τους πρέπει να παραμείνουν στην εξουσία. Η προώθηση της Λύσης του Κυπριακού από την Τουρκία χωρίς εμφανή και άμεσα θετικά αποτελέσματα (σωστή δηλαδή δικαιολόγηση) για την Τουρκία και τον λαό της, πολύ δύσκολα θα ακολουθηθεί από τους Τούρκους πολιτικούς. Όσον αφορά την κυπριακή πολιτική, ενώ η κατάσταση είναι τέτοια, ρίχνει ακόμα μεγάλο μέρος των ελπίδων της στην δέσμευση της Τουρκίας για ένταξη θέτοντας έτσι διάφορους στόχους της σε λάθος βάση.

Κανείς δεν μπορεί να μαντέψει την εξωτερική πολιτική μιας χώρας, παρά μόνο να αναλύει, και να περιμένει. Εδώ, δεν προτείνεται ότι η Τουρκία δεν θα ανταποκριθεί στα πραγματικά συμφέροντα που έχει από τη Λύση του Κυπριακού, ιδιαίτερα μετά την ανακάλυψη του φυσικού αερίου. Προτείνεται ότι οι μηχανισμοί σχεδιασμού της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής συχνά δεν ανταποκρίνονται στις ορθολογικές προσδοκίες των υπολοίπων, και πως αν και η Λύση του Κυπριακού και η εξόρυξη του φυσικού αερίου φαίνονται να είναι θετικά για την Τουρκία, αυτό δεν σημαίνει ότι η Τουρκία πιστεύει το ίδιο. Η ΚΔ καλείται να επιδείξει σοβαρότητα, αυτοσυγκράτηση, αναπτυξιακό σχεδιασμό, και όραμα. Πρέπει επίσης να θυμάται ότι η Τουρκία έχει υποχρεώσεις στην Κύπρο, και ότι το φυσικό αέριο είναι ένα ισχυρό διαπραγματευτικό χαρτί στα χέρια της, που πρέπει να παίξει έξυπνα χωρίς να το παραχωρήσει αβίαστα. Σε κάθε περίπτωση, η ανάληψη σωστών και νομικά δίκαιων δράσεων, που σκοπεύουν το γενικότερο καλό με μετριοπάθεια και σοβαρότητα, δεν πρέπει να κρίνεται από πιθανές μελλοντικές και εγωκεντρικές αντιδράσεις.

Ζήνωνας Τζιάρρας, Εφημέρίδα “Καθημερινή” Κύπρου, 09/01/2012.
                               Εφημερίδα “ΒΗΜΑ” Ελλάδος, 12/01/2012
                              Εφημερίδα “Φιλελεύθερος” Κύπρου, 23/01/2012

Για το Φυσικό Αέριο, την Τουρκική Εξωτερική Πολιτική, και τη Λύση του Κυπριακού

Η ύπαρξη φυσικού αερίου στο «οικόπεδο 12» της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης, είναι πλέον επισήμως επιβεβαιωμένη. Δεν θα κουράσω επαναλαμβάνοντας τα νούμερα της ανακοίνωσης του προέδρου Χριστόφια, ούτε τις μελλοντολογίες που ακολούθησαν, αλλά ούτε και τα περί «ιστορικής μέρας». Θα περιοριστώ σε μια σύντομη αξιολόγηση  της σημασίας που έχει η ύπαρξη φυσικού αερίου στην ΑΟΖ του κυπριακού Νότου για τη Λύση του Κυπριακού Προβλήματος, παραθέτοντας και αναλύοντας κάποια, φαινομενικά «άσχετα», δεδομένα που – εγώ θεωρώ ότι – έχουμε μπροστά μας.

Δεδομένο 1ο: Η Λύση του Κυπριακού, είτε οι Κύπριοι το θέλουν και τους αρέσει, είτε όχι, περνάει απ’ την Τουρκία (τουλάχιστον – αν και μάλλον όχι μόνο – προς το παρόν).

Continue reading

Τουρκικές Προκλήσεις και Περιφερειακή Ασφάλεια

Τις τελευταίες μέρες έχουν γίνει διάφορες αναφορές για την παρουσία τουρκικών πολεμικών πλοίων σε χώρο μεταξύ των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της Κύπρου και του Ισραήλ («Αφροδίτη» και «Λεβιάθαν»). Έχει επίσης αναφερθεί ότι τα πλοία αυτά άνοιξαν πυρ προς το «οικόπεδο 12» της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) όπου λαμβάνουν χώρα οι διαδικασίες εξόρυξης του κυπριακού φυσικού αερίου. Αν και το τελευταίο δεν έχει επισήμως επιβεβαιωθεί, οι κινήσεις της Άγκυρας αξίζει να αξιολογηθούν μέσα στα πλαίσια του ευρύτερου περιφερειακού κλίματος και της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής. Τί σημαίνουν για τις σχέσεις Τουρκίας-Ισραήλ-ΗΠΑ; Τί σημαίνουν για τις τουρκικές διεκδικήσεις; Tί σημαίνουν για τις ισορροπίες ισχύος της ευρύτερης περιοχής;

Continue reading