Το Κυπριακό είναι ένα εν γένει περίπλοκο και πολυδιάστατο ζήτημα οχι μόνο λόγω της μακράς του ιστορίας αλλά και λόγω των πολλών μερών που εμπλέκονται σε αυτό (δύο κοινότητες, Ελλάδα, Τουρκία, Βρετανία, κτλ.). Αν ήτανε να το απλοποιούσαμε θα το χωρίζαμε σε δύο κύριες και βασικές διαστάσεις: 1) αυτή που έχει να κάνει με την έσωτερική κοινωνικοπολιτική κατάσταση στο νησί και τις σχέσεις των δύο κοινοτήτων, και 2) τη διεθνή διάσταση του προβλήματος η οποία περιλαμβάνει τις σχέσεις των εμπλεκομένων διεθνών δρώντων τόσο κατα τη διάρκεια του 20ου αιώνα, όσο και κατά την τελευταία και πλέον δεκαετία. Σημειωτέον ότι οι δύο διαστάσεις είναι παρόλαυτα άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους.

Ενώ η πρώτη διάσταση επικεντρώνεται στις ενδοκοινοτικές και διακοινοτικές πολιτικές συγκρούσεις αλλά και στο πώς θα επιλυθεί η κοινωνική πτυχή του προβλήματος, δηλαδή τα εναπομείναντα στοιχεία μίσους, ρατσισμού, εθνικισμού και προκαταλήψεων που υπάρχουν στις δύο κοινότητες, μέσα από προγράμματα συμφιλίωσης και την ανάπτυξη ενός βιώσιμου πολιτικού και διακυβερνητικού συστήματος που θα εφαρμοστεί στην περίπτωση Λύσης, η δεύτερη, ασχολείται με τη διπλωματική, διεθνή πτυχή, η οποία αυτή τη στιγμή περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, κυρίως την Κυπριακή Δημοκρατία (ΚΔ), την Τουρκία, την Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών. Είναι γεγονός βέβαια ότι το παιχνίδι της διεθνούς σκακιέρας είναι πολύ πιο περίπλοκο. Αν και εδώ θα ασχοληθούμε με τη διεθνή διάσταση του Κυπριακού ζητήματος καλό θα ήταν να κάνουμε μια σύντομη ιστορική αναδρομή εξετάζοντας παράλληλα και την εσωτερική διάσταση.

Ο διάλογος για τη σημασία της ένταξής της Κυπριακής Δημοκρατίας σε προγράμματα και οργανισμούς ασφάλειας δεν προβλέπεται να έχει τέλος. Η όλη συζήτηση φαίνεται να περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το αν η Κύπρος πρέπει να αιτηθεί την ένταξή της στον «Συνεταιρισμό για την Ειρήνη» (ΣγΕ) ή όχι, καθώς επίσης και τα ιδεολογικά και ορθολογικά κίνητρα ή φραγμούς.

Δεδομένου ότι ο «Συνεταιρισμός για την Ειρήνη» είναι πρόγραμμα του ΝΑΤΟ, τα ερωτηματικά που δημιουργούνται για το μέλλον που θα ακολουθήσει την ένταξη μας σε αυτόν – πέραν από όλα τα θετικά(;) που εξαγγέλλονται – είναι πολλά. Κατ’ αρχήν ας μην ξεχνάμε το ρόλο του ΝΑΤΟ στη διεθνή πολιτική σκακιέρα, τους πολέμους που διατηρεί και το ότι οι ΗΠΑ είναι η κύρια δύναμη πίσω από αυτόν το οργανισμό. Παρόλα αυτά, τα πιο πάνω δεν άπτονται ιδεολογικών φραγμών ή άλλων τεχνικών ζητημάτων που αφορούν το καταστατικό του «Συνεταιρισμού για την Ειρήνη» ή του ΝΑΤΟ.

Ο γεωπολιτικός ρόλος και η γεωστρατηγική θέση της Κύπρου, παρά την μεγάλη τους σημασία, δεν μονοπολούν τους λόγους για τους οποίους η Τουρκία διατηρεί την κατοχή της στην Κύπρο. Αυτό το άρθρο επικεντρώνεται σε διάφορα άλλα ζητήματα που υπάρχουν όπως αυτά του εθνικού γοήτρου, της εσωτερικής πολιτικής και της κοινής γνώμης, αλλά και εθνοτικά χαρακτηριστικά, τα οποία παίζουν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση της τουρκικής πολιτικής όσον αφορά το Κυπριακό.

Κάνοντας μια αναδρομή στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας από τα μέσα του περασμένου αιώνα, μπορούμε να παρατηρήσουμε μια πολιτική σύγκρουση μεταξύ Κεμαλιστών και Ισλαμιστών, η οποία σε αρκετές περιπτώσεις εκφράστηκε και με στρατιωτικά μέσα και δημιουργούσε προβλήματα στην εσωτερική και εξωτερική πολιτική. Ερχόμενοι στο σήμερα βλέπουμε μέσα από τις τελευταίες δύο δεκαετίες την ανάδυση ενός νέο-οθωμανικού μοντέλου που με βάση τα δύο συστατικά του (Κεμαλισμό – Ισλαμισμό), κινείται εθνικιστικά στην εσωτερική πολιτική και «επεκτατικά» στην εξωτερική χρησιμοποιώντας την «ήπια ισχύ». Με άλλα λόγια, τα «μηδενικά προβλήματα με τους γείτονες» για τα οποία μιλά ο Κος Νταβούτογλου.

Αναλογιζόμενοι τα χρόνια που έχουν παρέλθει από τις πρώτες προσπάθειες για ειρηνική επίλυση του Κυπριακού προβλήματος, πριν ακόμα την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ερχόμαστε αντιμέτωποι με ένα απογοητευτικό παρελθόν και με ένα αμφίβολο μέλλον. Η περιπλοκότητα του Προβλήματος και τα πολλά μέρη τα οποία ενεπλάκησαν στη δημιουργία της σημερινής κατάστασης, συνέβαλαν και εν πολλοίς στους λόγους αποτυχίας των προσπαθειών για εξεύρεση ειρηνικής λύσης.

Παρόλα αυτά, πρόσφατα είχαμε το παράδειγμα του «Σχεδίου Ανάν» στο οποίο οι διπλωματικοί χειρισμοί της Τουρκίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και οι αποφάσεις των δύο κοινοτήτων στο διεξαχθέν δημοψήφισμα, μας έβαλαν σε καινούργιες περιπέτειες. Η διεθνής κοινότητα εξιλέωσε την Τουρκία από την αδιαλλαξία του παρελθόντος, ενώ η Ε.Ε. της έδωσε και την ημερομηνία έναρξης των διαπραγματεύσεων για την είσοδό της σε αυτή. Παράλληλα, η Κυπριακή Δημοκρατία χρεώθηκε – αδίκως – τον τίτλο της αδιάλλακτης χώρας, κατηγορούμενη ότι ο λαός της δεν θέλει Λύση.