Category Archives: Τουρκία

Η Σύγχρονη Τουρκική Στρατηγική Κουλτούρα μέσα από τις Αραβικές Εξεγέρσεις

Ενώ οι θεωρητικές και μεθοδολογικές εξερευνήσεις για την ανάλυση εξωτερικής πολιτικής ποικίλουν και η έννοια της στρατηγικής κουλτούρας μελετάται εδώ και δεκαετίες, η ελληνική βιβλιογραφία παρουσιάζει ένα μεγάλο κενό όχι μόνον όσον αφορά τη συγκεκριμένη έννοια, αλλά και την τουρκική στρατηγική κουλτούρα πιο ειδικά.

Το παρόν άρθρο επιζητεί την σύντομη παρουσίαση της τουρκικής στρατηγικής κουλτούρας – ή κουλτούρας ασφάλειας – μέσα από την ανάλυση των αντιδράσεων της Τουρκίας απέναντι στις εξεγέρσεις του αραβικού κόσμου. Για την επίτευξη αυτού του σκοπού ορίζεται αρχικά η έννοια «στρατηγική κουλτούρα» και στη συνέχεια εξετάζονται στοιχεία και παράγοντες που επηρέασαν και επηρεάζουν την τουρκική εξωτερική πολιτική, περιφερειακή πολιτική και στρατηγική συμπεριφορά. Το θεωρητικό και ιστορικό πλαίσιο της τουρκικής στρατηγικής κουλτούρας θα εφαρμοστεί στην περίπτωση της πολιτικής της Τουρκίας απέναντι στις αραβικές εξεγέρσεις σε μια προσπάθεια επεξήγησης των κινήσεων της Άγκυρας και των παραγόντων που επηρεάζουν τις στρατηγικές της επιλογές

Για ολόκληρο το άρθρο πατήστε εδώ.

Δημοσιεύτηκε στο Journal on Southeastern European Security Strategy and Transatlantic Leadership, Vol. IV,, Oct. 2012.

Συριακή Κρίση, Δεδομένα και «Παράπλευρες Απώλειες»

Όσον αφορά την συριακή κρίση έχει ήδη ξεκαθαρίσει ένας αριθμός ζητημάτων τα οποία είτε θα συνεχίσουν να παίζουν καθοριστικό ρόλο στις εξελίξεις, είτε διαφαίνονται σαν πιθανά αποτελέσματα της έκβασης της σύγκρουσης. Τα ζητήματα αυτά μπορούν να χωριστούν σε εσωτερικά και εξωτερικά.

Ξεκινώντας από τα τελευταία είναι πλέον εμφανές ότι το καθεστώς του αλ-Άσσαντ έχει στο πλευρό του τις αδιμφισβήτητες δυνάμεις της Ρωσίας και της Κίνας. Σημειωτέον πως οι δύο χώρες προσφάτως είχαν δηλώσει ότι δεν θα δεχτούν καμία επέμβαση της Δύσης στη Συρία, απαντώντας έτσι στις δηλώσεις Ομπάμα που έλεγαν ότι η χρήση χημικών όπλων από το καθεστώς αποτελούν «κόκκινη γραμμή» για τις ΗΠΑ. Πολέμιοι λοιπόν του καθεστώτος παραμένουν τα κράτη της Δϋσης με μπροστάρη τις ΗΠΑ, ενώ κεντρικό ρόλο στην περιφέρεια και όχι μόνο κατά του καθεστώτος Άσσαντ παίζει η Τουρκία – τόσο σαν κέντρο συνάντησης περιφερειακών και διεθνών παραγώντων για τη διαχείρηση της κρίσης και την οργάνωση της συριακής αντιπολίτευσης/αντίστασης, όσο και σαν κέντρο φιλοξενίας προσφύγων αλλά και (έμμεσης) στήριξης των Σύρων ανταρτών. Σημαντικό ρόλο στην ένοπλη ή άλλη στήριξη των ανταρτών παίζουν βέβαια και αραβικές χώρες όπως είναι π.χ. το Κατάρ, η Σουδική Αραβία, και η Ιορδανία, ενώ έχει αναφερθεί ότι το Β. Ιράκ εκπαιδεύει και ενισχύει Κούρδους της Συρίας για την αντίσταση. Περαιτέρω, Τουρκία και ΗΠΑ φαίνεται να συζητούν τον τελευταίο καιρό μαζί με άλλους δυτικούς συμμάχους τη δημιουργία ζώνης μερικής απαγόρευσης πτήσεων πάνω από τη Συρία για την προστασία των αμάχων. Στα πλαίσια των εξωτερικών δυναμικών της συριακής κρίσης είναι ζωτικής σημασίας η αναφορά στο Ιράν το οποίο είναι ακόμα ένας από τους πολύ λίγους σύμμαχους του συριακού καθεστώτος και ένας από τους λόγους για τους οποίους οι ΗΠΑ (και το Ισραήλ, μεταξύ άλλων) θέλουν την αντικατάσταση του Άσσαντ.

Continue reading

Τουρκία: Στρατηγικοί Στόχοι και «Νέα» Περιφερειακή Πολιτική Ασφάλειας – Ομιλία, Ερωτήσεις & Απαντήσεις

Το παρόν κείμενο είναι η απομαγνητοφωνημένη και επιμελημένη ομιλία της ομότιτλης παρουσίασής μου, καθώς και του σχετικού κύκλου ερωτήσεων-απαντήσεων, στην Ημερίδα του Τμήματος Μεσογειακών Σπουδών, Πανεπιστημίου Αιγαίου, «MARE NOSTRUM III: Η Μεσόγειος σε Σταυροδρόμι». Η ομιλία δεν αποτελεί εκφώνηση κειμένου αλλά προφορική, σύντομη, ανάπτυξη συγκεκριμένων σημείων. Η ολοκληρωμένη μελέτη έχει εκδοθεί από το Ινστιτούτο Strategy International.

Στην τουρκική εξωτερική πολιτική έχουμε ένα στρατηγικό δόγμα το οποίο δεν θα αναλύσω με λεπτομέρεια διότι δεν υπάρχει χρόνος. Αυτό το δόγμα ονομάζεται συχνά είτε «Δόγμα Νταβούτογλου», από τον εμπνευστή του και νυν Υπουργό Εξωτερικών, Αχμέτ Νταβούτογλου, είτε «Δόγμα Στρατηγικού Βάθους». Πέραν απ’ τις αρχές του δόγματος, την προέλευση και το περιεχόμενό του, θα ήθελα να αναφερθώ κυρίως στους στόχους του, όπως εγώ τους εκτιμώ, και τους οποίους  θα χωρίσω σε δύο σημεία:

Continue reading

Ο Άξονας «Ισραήλ-Κύπρος-Ελλάδα» και η Τουρκία

cyprus israel flags mashupΕίναι πλέον εμφανές ότι στην Ανατολική Μεσόγειο είναι υπό διαμόρφωση ένας νέος πολιτικο-οικονομικός, και ως ένα σημαντικό βαθμό στρατηγικός, άξονας αποτελούμενος από το Ισραήλ, την Κύπρο, και την Ελλάδα. Η συνεργασία αυτή δεν προήλθε από το πουθενά, αλλά ούτε και απετέλεσε έκπληξη για τους παρακολουθούντες των περιφερειακών γεωπολιτικών δρώμενων των τελευταίων χρόνων. Αποτελεί προϊόν διαφόρων παραγόντων, συγκυριών, και εξελίξεων που έχουν λάβει χώρα σε διάφορα επίπεδα. Παρόλα αυτά, ομολογουμένως, οι σημαντικότεροι παράγοντες που έχουν οδηγήσει στην δημιουργία αυτής της συνεργασίας (και για κάποιους εν δυνάμει συμμαχίας), είναι η σταδιακή αλλαγή κατεύθυνσης της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής κυρίως από το 2002 και μετά, που οδήγησε στη χειροτέρευση των σχέσεων Άγκυρας-Τελ Αβίβ, αλλά και η ανακάλυψη υδρογονανθράκων στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη (ΑΟΖ) της Κύπρου σε συνάρτηση με τις κινήσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας (ΚΔ) για την οριοθέτηση της ίδιας της ΑΟΖ με άλλα κράτη της Ανατολικής Μεσογείου. Οι τουρκο-ισραηλινές σχέσεις δέχτηκαν τη χαριστική βολή με το περιστατικό του «στολίσκου της Γάζας» το Μάιο του 2010, όπου Ισραηλινοί καταδρομείς σκότωσαν οκτώ Τούρκους και έναν Τουρκοαμερικανό ακτιβιστή κατά τη διάρκεια επιδρομής στο πλοίο «Μαβί Μαρμαρά», το οποίο μετέφερε ανθρωπιστική βοήθεια στη Λωρίδα της Γάζας. Όσον αφορά στην περίπτωση της Κύπρου και του φυσικού αερίου, η ένταση κλιμακώθηκε όταν η Τουρκία, από το καλοκαίρι και το φθινόπωρο του 2011, απειλούσε την ΚΔ τόσο φραστικά όσο και με την κινητοποίηση πολεμικών φρεγατών, ούτως ώστε να πετύχει τη διακοπή των προσπαθειών για γεώτρηση στο «οικόπεδο 12», νοτιοανατολικά της Νήσου.

Continue reading

Τουρκική Εξωτερική Πολιτική και Περιφερειακή Ασφάλεια

Το παρόν άρθρο αποτελέι αναθερωρημένη, ενημερωμένη, και εκτεταμένη εκδοχή προηγούμενου ανέκδοτου άρθρου με τίτλο “Τουρκικές Προκλήσεις και Περιφερειακή Ασφάλεια“.

Τους τελευταίους μήνες έχουν γίνει διάφορες προκλητικές και απειλητικές δηλώσεις και κινήσεις απ’ την Τουρκία, κυρίως προς την Κύπρο με αφορμή τις διατρήσεις για το φυσικό αέριο, αλλά και προς το Ισραήλ και τη Συρία, ενώ οι παραβιάσεις του ελληνικού εναέριου χώρου και χωρικών υδάτων δεν έχουν σταματήσει.

Continue reading