Category Archives: Ανατολική Μεσόγειος

Νέο Βιβλίο: Η Ανατολική Μεσόγειος 100 Χρόνια από τη Συνθήκη της Λωζάνης

΄Έχει κυκλοφορήσει το νέο μας βιβλίο “Η Ανατολική Μεσόγειος 100 Χρόνια από τη Συνθήκη της Λωζάνης: Ιστορικές, Πολιτικές και Γεωπολιτικές Πτυχές” που εκδίδεται από τις Εκδόσεις Hippasus. Εάν σας ενδιαφέρει αναζητήστε το στο βιβλιοπωλείο της προτίμησής σας για να γίνει η κατάλληλη παραγγελία.

Πρόκειται για έναν συλλογικό τόμο που βασίζεται εν μέρει σε παρουσιάσεις που έγιναν σε ημερίδα του Τμήματος Τουρκικών και Μεσανατολικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Κύπρου το 2023 για τα 100 χρόνια της Συνθήκης της Λωζάνης και στην πορεία εμπλουτίστηκε από κείμενα και άλλων συναδέλφων, τους οποίους και ευχαριστώ θερμά. Στους συγγραφείς περιλαμβάνονται οι Μαρία Χατζηαθανασίου, Αχιλλεύς Αιμιλιανίδης, Μιχάλης Κοντός, Νίκος Μούδουρος, Ευάγγελος Αρεταίος, και Χαράλαμπος Μάλλουρος.

Περισσότερες πληροφορίες, απ’ όπου μπορείτε να προμηθευτείτε το βιβλίο και διαδικτυακά, εδώ.

Ταυτόχρονα, η έκδοση αυτή εγκαινιάζει τη Σειρά Διεθνής & Περιφερειακή Πολιτική του Hippasus, την επιμέλεια της οποίας έχω αναλάβει. Η σειρά επιδιώκει να παρουσιάσει θεωρητικά ή εμπειρικά έργα που πραγματεύονται τις πολύπλοκες πραγματικότητες της διεθνούς πολιτικής, με την επίγνωση ότι ειδικά στη μεταψυχροπολεμική εποχή το περιφερειακό επίπεδο ανάλυσης έχει αναδειχθεί ως εξίσου σημαντικό με το παγκόσμιο. Οι διαφορετικές μεθοδολογικές και θεωρητικές προσεγγίσεις αλλά και οι περιπτωσιολογικές μελέτες διακρατικών σχέσεων, εξωτερικής πολιτικής, διεθνούς ασφάλειας, περιφερισμού, συγκρούσεων και άλλων παρόμοιων ζητημάτων μπορούν να συμβάλουν στην καλύτερη αποκωδικοποίηση του διεθνοπολιτικού γίγνεσθαι, καθώς και στη βελτιστοποίηση των τρόπων (αντι)δράσης των κρατών.

Από το οπισθόφυλλο του βιβλίου

Με τη συμβολή επτά πανεπιστημιακών και ερευνητών, αυτό το συλλογικό έργο εξετάζει τις ιστορικές, πολιτικές και γεωπολιτικές πτυχές της Συνθήκης της Λωζάνης, εστιάζοντας στο σύγχρονο συγκείμενο της Ανατολικής Μεσογείου. Εκατό χρόνια μετά την υπογραφή της Συνθήκης, η κληρονομιά της συνεχίζει να διαμορφώνει τις σχέσεις των κρατών και να καθορίζει τις γεωπολιτικές ισορροπίες στην περιοχή.

Μέσα από τις σελίδες του βιβλίου αναλύονται ζητήματα όπως η οι παλιές και νέες αντιλήψεις για τη Συνθήκη, η στρατηγική σημασία της Κύπρου, η ισορροπία στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η χρήση της ιστορίας για τη δημιουργία πολιτικών ταυτοτήτων, η αναθεωρητική πολιτική της Τουρκίας και ο ρόλος των ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο. Ταυτόχρονα, οι συγγραφείς διερευνούν τη σύνθετη κληρονομιά της Συνθήκης και τις πιέσεις που δέχεται από τις σύγχρονες γεωπολιτικές περιστάσεις.

Πέρα από την ιστορική και σύγχρονη προοπτική, στο ανά χείρας έργο επιδιώκεται και ο αναστοχασμός για το μέλλον. Ποιες οι στοχοθεσίες και ποια τα διακυβεύματα για τα κράτη της περιοχής; Ποιο μπορεί να είναι το μέλλον της Συνθήκης; Μπορεί η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου να πορευτεί προς την κατεύθυνση της σταθερότητας και της συνεργασίας; Αυτά και άλλα ζητήματα εξετάζονται με στόχο τη συμβολή στην ευρύτερη συζήτηση που ανακινήθηκε με αφορμή την παρέλευση ενός αιώνα από την υπογραφή της Συνθήκης.

Μαθήματα Δικαίου και Πολιτικής από την Επίσκεψη Ερντογάν

Του Ζήνωνα Τζιάρρα*

Ιδιαίτερα αμφιλεγόμενα είναι τα αποτελέσματα της επίσκεψης του Τούρκου προέδρου, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, στην Αθήνα. Πέρα από την ενίσχυση των οικονομικών, εμπορικών και τουριστικών δεσμών που αποτελούν τομείς χαμηλής πολιτικής, στα εθνικά θέματα υψηλής πολιτικής όχι απλά δεν σημειώθηκε κάποια πρόοδος αλλά επιβεβαιώθηκε η ένταση μεταξύ των δύο μερών. Από αυτή την άποψη ο στόχος της συνάντησης, για εποικοδομητική επικοινωνία και τη δημιουργία ενός θετικού κλίματος, δεν επετεύχθη. Αντιθέτως η επικοινωνιακή πολεμική ήταν εμφανής σε όλα τα επίπεδα και στις ουσιαστικές διαφορές των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Turkish President Tayyip Erdogan visits Greece
Continue reading

Η κρίση του Λιβάνου και η κυπριακή διπλωματία

Του Γιάννη Ιωάννου και Ζήνωνα Τζιάρρα

Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ είναι δημοσιογράφος στην κυπριακή εφημερίδα «Πολίτης» και αναλυτής στη Διπλωματική Ακαδημία του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.
Ο ΖΗΝΩΝΑΣ ΤΖΙΑΡΡΑΣ είναι μεταδιδακτορικός ερευνητής στο Τμήμα Κοινωνικών και Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Κύπρου.

Η αιφνίδια παραίτηση του Λιβανέζου πρωθυπουργού Σαάντ Χαρίρι στις 4 Νοεμβρίου και η πορεία του από τον Λίβανο στην Σαουδική Αραβία και πίσω, με ενδιάμεσες στάσεις το Παρίσι, το Κάιρο και την Λευκωσία, ήρθε να μας υπενθυμίσει το ιδιαίτερα ρευστό σκηνικό που επικρατεί στο ευρύτερο υποσύστημα της Μέσης Ανατολής και Νοτιοανατολικής Μεσογείου –μέρος του οποίου αποτελεί και η Κύπρος. Σε μια εποχή που η απειλή του Ισλαμικού Κράτους (ή ISIS) δεν έχει εξαλειφθεί ακόμη, που το συριακό μέτωπο παραμένει ανοικτό και που το Κουρδικό –σε Συρία και Ιράκ- επανέρχεται δυναμικά, μια ενδεχόμενη αποσταθεροποίηση του Λιβάνου δεν φέρνει μόνο την ανάμνηση της σύγχρονης ταραγμένης ιστορίας της χώρας (εμφύλιος 1975-1990, εισβολή Ισραήλ 1982, πόλεμος Ισραήλ-Χεζμπολάχ 2006) αλλά υπενθυμίζει και την διαρκή αντιπαράθεση –με όρους ισχύος– μεταξύ του σουνιτικού και σιιτικού τόξου στην Μέση Ανατολή, με τις περιφερειακές υπερδυνάμεις της Σαουδικής Αραβίας και του Ιράν να ανταγωνίζονται διαρκώς σε μια σκακιέρα που ξεκινά από το εμφύλιο χάος της Συρίας και τις χώρες του Κόλπου και επεκτείνεται μέχρι τον κόλπο του Άντεν και την Υεμένη.

04122017-1.jpg

Ο Σαάντ αλ-Χαρίρι μιλά με τον πρόεδρο του Λιβάνου Μισέλ Αούν (αριστερά), στην στρατιωτική παρέλαση για την 74η επέτειο της Ανεξαρτησίας του Λιβάνου, στην Βηρυτό, στις 22 Νοεμβρίου 2017. REUTERS/Mohamed Azakir Continue reading

Η Τουρκία και η “Νέα” Ανατολική Μεσόγειος

H Τουρκία και η «Νέα» Ανατολική Μεσόγειος

Οι πρόσφατες εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, με την αποκατάσταση των τουρκο-ισραηλινών σχέσεων και τη διαδικασία εξομάλυνσης των αντίστοιχων ρωσο-τουρκικών, έδωσαν αναπόφευκτα έναυσμα για συζητήσεις αναφορικά με το «νέο» γεωστρατηγικό περιβάλλον που αναδύεται στην περιοχή. Πόσο «νέο», όμως, μπορεί να είναι; Δυστυχώς, συχνά βιαζόμαστε να χαρακτηρίσουμε ως «νέο» κάποιο φαινόμενο που αποτελεί επανάληψη της ιστορίας, συνέχεια ή επί μέρους διαφοροποίηση κάποιου άλλου φαινομένου. Περίπου αυτό συμβαίνει και με τις συζητήσεις περί «νέων πολέμων», «νέας τρομοκρατίας», «νέου Ψυχρού Πολέμου» κτλ. Παρόμοιες συζητήσεις είχαμε την περασμένη δεκαετία ή πριν μερικά χρόνια για τη «νέα» τουρκική εξωτερική πολιτική, τη «νέα» Μέση Ανατολή κ.ο.κ. Αλλαγές υπάρχουν. Πόσο βαθιές είναι όμως; Continue reading

Κύπρος: Μεταξύ Δύσης και Ανατολής

Όπως ήταν αναμενόμενο, η επίσκεψη του Προέδρου Νίκου Αναστασιάδη στη Μόσχα έκανε τίτλους ειδήσεων ανά το παγκόσμιο. Αμερικανικά και δυτικο-ευρωπαϊκά Mέσα εκφράζουν τις «ανησυχίες» των κρατών του «Δυτικού» μπλοκ με αναλυτές που σπεύδουν να μας προειδοποιήσουν ότι η Κυπριακή Δημοκρατία «παίζει τα χαρτιά της» με ριψοκίνδυνο τρόπο. Ταυτόχρονα, οι κινήσεις εξωτερικής πολιτικής του κ. Αναστασιάδη και του επιτελείου του, μαζί με τα πολυσυζητημένα δώρα που ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν έδωσε στον Κύπριο ομόλογό του, έχουν παρακινήσει και πάλι τη κοινωνική, γεωπολιτική και γεωπολιτισμική μας κρίση ταυτότητας. Κατά το πώς ξέρουμε καλύτερα, μετατρέψαμε τη συνάντηση των δύο προέδρων σε συζητήσεις σχετικά με το αν χάνουμε τη «Δύση» (ή αν μας χάνει η «Δύση) και τη σύμπραξή μας με ένα «στυγερό δικτάτορα», ή σε θριαμβολογίες για τη σωτήρια μας σχέση με τη Ρωσία, για τον αποκλεισμό της Τουρκίας κτλ. Σε άλλες περιπτώσεις, εξίσου συνηθισμένες, καταλήξαμε να συζητούμε το πραξικόπημα, τον Γρίβα, τον αγώνα της ΕΟΚΑ, την Ένωση και άλλα παρεμφερή. Continue reading