Category Archives: Κυπριακή Πολιτική Κουλτούρα

40 Χρόνια Μετά: Κρίση Διπλωματικού Κουτσομπολιού και η Πολιτική Ουσία

Source: ibtimes.co.uk

Η συγγραφή των πιο κάτω έρχεται κάπως καθυστερημένα αφού το ζήτημα δεν βρίσκεται πλέον ανάμεσα στα πρώτα της επικαιρότητας. Θεωρώ όμως ότι κάποιες διαστάσεις του χρήζουν περαιτέρω αναφοράς, ιδιαίτερα ως αποτίμηση της σημερινής κατάσταση της κυπριακής διπλωματίας, 40 χρόνια μετά τη μαύρη μέρα του πραξικοπήματος που άνοιξε τις κερκόπορτες στην τουρκική εισβολή και κατοχή.

Οι διαχρονικές αποτυχίες της πολιτικής της Κυπριακής Δημοκρατίας, της κυπριακής εξωτερικής πολιτικής και των κοινοτικών, δικοινοτικών και διακοινοτικών λαθών μπορούν να συζητούνται και να αναλύονται δίχως τέλος. Λόγος όμως εδώ γίνεται για την κρίση μεταξύ της Κύπριας ευρωβουλευτού, κυρίας Ελένης Θεοχάρους, και του Έλληνα ΥΠΕΞ, κ. Ευάγγελου Βενιζέλου, σχετικά με το έγγραφο που απεστάλη από την Τουρκία στα κράτη-μέλη της ΕΕ. (Ειδικότερη ανάλυση για κάποια σημεία του εγγράφου έκανα εδώ).

Το θέμα είχε λάβει σε σύντομο χρονικό διάστημα τεράστιες διαστάσεις με προεκτάσεις για τις διπλωματικές σχέσεις Αθήνας-Λευκωσίας, ενώ σε κοινωνικό επίπεδο έχει ενταχθεί σε ένα περίεργο πλαίσιο επίρριψης προσωπικών ευθυνών για εθνικισμό, ψευδο-πατριωτισμό, προδοσία, και για τα αντίθετα. Στο σημείο αυτό δεν οδηγηθήκαμε βέβαια αδίκως, ούτε ανεξηγήτως, καθώς αυτός είναι και ο πυρήνας της δημόσιας πολιτικής συζήτησης κατά κανόνα από το 1974 και πριν ακόμα. Είναι όμως, πιστεύω, θλιβερό και παραπλανητικό να επιδιδόμαστε σε τέτοιου είδους συζητήσεις, χάνοντας την πολιτική ουσία, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το διπλωματικό επίπεδο. Continue reading

"Because…we are all human beings"

I returned to England from Cyprus the other day and as I was trying to get my keys for my flat from the building reception, I had a brief conversation with the receptionist. I am going to leave out all the key-related stuff.

–       So, where are you from – the receptionist asked?

–       I’m a Cypriot, I replied.

–       Greek or Turkish?

–       Greek-Cypriot, I said.

–       The best sort, ha – he said, with an innocent smile on his face. He was trying to make a joke. A joke that would normally boost one’s nationalistic feelings of superiority – even if it was a joke or for a joke.

–       That is not true, I replied.

–       Oh yeah? And why’s that – he asked, again, cheerfully?

–       Because… we are all human beings – I said.

–       Oh, OK. That’s nice. [and then we went back to talking about the key-stuff]

  

And I was like (not out loud), if it was that simple to convince that man that Cypriots – and all other humans beings, for that matter – are the same, why is it so hard to do something like that in Cyprus?

Don’t bother trying to give me an answer; I already know it. I know most of them, anyway.

Zenonas Tziarras 07/10/2012

Περί Φυγοστρατίας ο Λόγος*

Η φυγοστρατία είναι ένα θέμα το οποίο φαίνεται να απασχολεί αρκετά τελευταίως ενώ – κακώς – παραλληλίζεται συχνά και με το αίτημα ή προσπάθεια για αποστρατικοποίηση της νήσου Κύπρου. Πιο κάτω προσεγγίζεται το ζήτημα της φυγοστρατίας σαν κοινωνικό φαινόμενο, και όχι κοινωνικό κίνημα, και διαχωρίζεται από την αποστρατικοποίηση που θα έπρεπε να αποτελεί πολιτικό και στρατηγικό στόχο της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Κατ’ αρχήν η φυγοστρατία δεν είναι σημάδι κοινωνικής εξέλιξης και κοινωνικής αφύπνισης όπως υποστηρίζουν οι υπέρμαχοι της φυγοστρατίας, είναι σημάδι κοινωνικής παρακμής. Δεν υποδεικνύει ότι οι νέοι – ή η κοινωνία γενικότερα –  έχουν ξεπεράσει κοινωνικά ταμπού ή συναισθηματισμούς. Το μόνο που αποδεικνύει είναι ότι η κοινωνία έχει γίνει πιο αναίσθητη, πιο ανοχική, πιο αδιάφορη, πιο εγωκεντρική κτλ. Είναι σημαντικό επίσης σ’ αυτή τη συζήτηση να γίνει διαχωρισμός μεταξύ των (δογματικών) πολέμιων της φυγοστρατίας και αυτών που την θεωρούν λάθος και πρόβλημα, διότι τα κίνητρα των δύο διαφέρουν κατά πολύ. Οι μεν στηρίζονται σε επιχειρηματολογία άνευ πραγματιστικού περιεχομένου, κυρίως ιδεολογικο-κεντρική, ενώ οι δε τοποθετούν τη φυγοστρατία στη βάση του γενικότερου κοινωνικού και πολιτικού πλαισίου αναγνωρίζοντας το πρόβλημα που δημιουργεί.
 Γενικά, όσον αφορά στο φαινόμενο της φυγοστρατίας, φαίνεται ότι γίνεται υπερεκτίμηση του επιπέδου της κυπριακής νεολαίας σχετικά με την αντίληψη και την αντίδρασή της στα κακώς έχοντα της πολιτείας καθώς επίσης και ωραιοποίηση των κινήτρων των φυγόστρατων. Η προσπάθεια για αναγωγή της φυγοστρατίας σε ιδεολογικό-φιλοσοφικό κίνημα είναι τραγικό λάθος διότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει και ούτε θα ισχύσει ποτέ. Δεν συμφωνεί καταρχήν με τον κοινωνιολογικό ορισμό ενός μαζικού κοινωνικού κινήματος αλλαγής. Η ουσία είναι ότι δεν πρέπει να δίνουμε σε κάποιες πραγματικότητες – όπως η φυγοστρατία – περισσότερη αξία απ’ ότι έχουν, διότι είναι επικίνδυνο και παραπλανητικό.
Η επιχειρηματολογία των υπέρμαχων της φυγοστρατίας περιέχει αρκετά σωστά σημεία που αφορούν στο χαρακτήρα, τη δομή, τη λειτουργία και διαφθορά του κρατικού και πολιτικού συστήματος. Γενικότερα όμως η ρητορική που θέλει την αναστολή – ή οποιοδήποτε άλλο τρόπο φυγοστρατίας – να είναι επαναστατική κίνηση που στοχεύει στο ταρακούνημα του κράτους και στην αλλαγή του παρόντος συστήματος είναι εκτός πραγματικότητας και κάνει κομπλιμέντα στους φυγόστρατους τα οποία δεν αξίζουν εφόσον οι περισσότεροι – αν όχι όλοι – από αυτούς δρούνε βάσει προσωπικού συμφέροντος.
Είναι επίσης αποδεκτό το επιχείρημα ότι οι φυγόστρατοι δεν βρέθηκαν σε μια νύκτα και ότι υπάρχουν συγκεκριμένα αίτια που οδηγούν στην έξαρση του φαινομένου – αυτό δεν σημαίνει όμως ότι οι φυγόστρατοι οργανώθηκαν και δημιούργησαν πολιτικό κίνημα. Στην ανθρωπότητα και σε κάθε κοινωνία υπάρχει εξέλιξη με βάση τα κοινωνικοπολιτικά δεδομένα. Οι φυγόστρατοι είναι μια σταδιακά αυξανόμενη τάση η οποία οφείλεται στην αδυναμία του συστήματος και των χρονικών κοινωνικοπολιτικών και οικονομικών συγκυριών να πείσουν ότι υπάρχει ανάγκη για στρατό. Παράλληλα, στην Κύπρο και σε όλο τον κόσμο λαμβάνει χώρα η σταδιακή διαφθορά των οποιωνδήποτε αξιών και ηθών και αυτό είναι γεγονός – αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι ο στρατός είναι αξία. Ο στρατός είναι μικρογραφία της κοινωνίας και χαρακτηρίζεται από πραγματικότητες όπως η ομαδική ευθύνη και η αλληλεγγύη κάτω από οποιεσδήποτε συνθήκες. Η απουσία αυτών των αισθημάτων, που κανονικά οδηγούν κάποιον να ανταποκριθεί στην επιστράτευση, έχουν ξεθωριάσει παντού και αυτό αντανακλάται και στο στρατό. Υπό αυτό το πρίσμα η φυγοστρατία είναι πολύ απλά μέρος ενός πολύ μεγαλύτερου συστημικού προβλήματος το οποίο αγγίζει και το στρατό, αφού όλα είναι συνδεδεμένα μεταξύ τους, και το οποίο αν συνεχίσει, θα εντείνει απλά το πρόβλημα. Σε καμία περίπτωση η φυγοστρατία δεν είναι πολιτική κίνηση – εκτός ίσως από μεμονωμένες περιπτώσεις ως εξαίρεση στον κανόνα.
. Σωστά ή λάθος, το κράτος επιβάλει την 2ετή υπηρεσία στην ΕΦ και ο καθένας είναι υποχρεωμένος να την ακολουθήσει. Είναι γεγονός ότι νόημα μπορεί να μην υπάρχει και ότι ο κόσμος θα ήταν καλύτερος χωρίς στρατούς. Η κατάργηση του στρατού υπό το πρίσμα της αποστρατικοποίησης σαν πολιτική/διπλωματική κίνηση, όμως, καμία σχέση δεν έχει με την φυγοστρατία. Το ζήτημα της αποστρατικοποίησης έχει να κάνει με πολιτικούς, κοινωνικούς και οικονομικούς λόγους και όχι με το γεγονός ότι κάποιοι δεν θέλουν να υπηρετήσουν για τον ένα ή τον άλλο λόγο. Σε κάθε περίπτωση η φυγοστρατία δεν είναι λύση ούτε ο σωστός τρόπος δράσης αφού αποτελεί άναρχο και εγωκεντρικό τρόπο αντίδρασης. Με την ίδια λογική μπορούμε να περνάμε όποτε θέλουμε τα φώτα τροχαίας με κόκκινο, να κλέβουμε, να σκοτώνουμε και ούτω κάθε εξής. Η φυγοστρατία είναι μέρος του συστημικού προβλήματος. Δεν πρέπει να παταχθεί, πρέπει να συνειδητοποιηθεί.
*Το άρθρο αποτελείτε από προηγούμενες παρεμβάσεις του γράφοντος μέσα από σχόλια είτε σε κοινωνικά δίκτυα είτε σε ιστολόγια.

Ζήνωνας Τζιάρρας, Εφημερίδα Καθημερινή (Κύπρου), 11/10/2011.


!function(d,s,id){var js,fjs=d.getElementsByTagName(s)[0];if(!d.getElementById(id)){js=d.createElement(s);js.id=id;js.src=”//platform.twitter.com/widgets.js”;fjs.parentNode.insertBefore(js,fjs);}}(document,”script”,”twitter-wjs”);

Η «Αχίλλειος Πτέρνα» της Λύσης του Κυπριακού

Αναλογιζόμενοι τα χρόνια που έχουν παρέλθει από τις πρώτες προσπάθειες για ειρηνική επίλυση του Κυπριακού προβλήματος, πριν ακόμα την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ερχόμαστε αντιμέτωποι με ένα απογοητευτικό παρελθόν και με ένα αμφίβολο μέλλον. Η περιπλοκότητα του Προβλήματος και τα πολλά μέρη τα οποία ενεπλάκησαν στη δημιουργία της σημερινής κατάστασης, συνέβαλαν και εν πολλοίς στους λόγους αποτυχίας των προσπαθειών για εξεύρεση ειρηνικής λύσης.

Παρόλα αυτά, πρόσφατα είχαμε το παράδειγμα του «Σχεδίου Ανάν» στο οποίο οι διπλωματικοί χειρισμοί της Τουρκίας, της Κυπριακής Δημοκρατίας αλλά και οι αποφάσεις των δύο κοινοτήτων στο διεξαχθέν δημοψήφισμα, μας έβαλαν σε καινούργιες περιπέτειες. Η διεθνής κοινότητα εξιλέωσε την Τουρκία από την αδιαλλαξία του παρελθόντος, ενώ η Ε.Ε. της έδωσε και την ημερομηνία έναρξης των διαπραγματεύσεων για την είσοδό της σε αυτή. Παράλληλα, η Κυπριακή Δημοκρατία χρεώθηκε – αδίκως – τον τίτλο της αδιάλλακτης χώρας, κατηγορούμενη ότι ο λαός της δεν θέλει Λύση.

Continue reading

Κυπριακή Πολιτική Κουλτούρα (;)

Η πολιτική κουλτούρα ορίζεται με απλά λόγια ως η αντίληψη της κοινωνίας για τα πολιτικά δρώμενα, το πολιτικό σύστημα και τον βαθμό στον οποίο μπορεί να τα κατανοήσει, αλλά και να διαδραματίσει ενεργό ρόλο στη διαμόρφωση αυτών. Συνήθως, αυτή η κουλτούρα δημιουργείται και αναδύεται διαμέσου των ιστορικοπολιτικοκοινωνικών και οικονομικών συγκυριών που περνά ένας τόπος. Οι συγκυρίες σημαδεύουν το «είναι» των πολιτών – συνειδητά ή μη – και διαμορφώνουν απόψεις κινούμενες είτε από τη γνώση και κατανόηση των γεγονότων, είτε από τα συναισθήματα που δημιουργούν οι καταστάσεις.
Σε όλο αυτό το συνονθύλευμα παραγόντων που δημιουργεί τον παλμό της κοινωνίας των πολιτών, προστίθεται η κοινωνική τάξη, οι ιδεολογίες και οι ιδεοληψίες. Τα στοιχεία αυτά άλλοτε φέρνουν την ενότητα και άλλοτε πυροδοτούν συγκρούσεις που υποκινούνται από μικροαστικά κατάλοιπα, αντιλήψεις ή/και προκαταλήψεις.
Στην ιδιαίτερη περίπτωση της Κύπρου, η πολύπαθή ιστορία που χαρακτηρίζει τη Μεγαλόνησο των πολλών κατακτητών και της πρόσφατης αποικιοκρατίας των Άγγλων, έχουν επηρεάσει δραματικά την κυπριακή κοινωνία κα τα διάφορα κοινωνικά της σύνολα. Η τακτική του «Διαίρει και Βασίλευε» της Βρετανίας έπαιξε σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των κοινωνικών αντιλήψεων του κυπριακού λαού. Παράλληλα, βασικό ρόλο έπαιξε και στον εθνοτικό και θρησκευτικό διχασμό των διάφορων κοινωνικών ομάδων και μειονοτήτων, που αποτελούσαν ανέκαθεν το ν κυπριακό πληθυσμό.
Στην εχθρότητα που είχε πλέον δημιουργηθεί και στο διαχωρισμό του λαού σε κοινότητες που είχε πλέον επιτευχθεί, βρήκαν καταφύγιο οι ακρότητες και το μίσος για τη διαφορετικότητα. Τα στοιχεία αυτά πηγάζουν κυρίως από το βαθύ χάσμα των κοινωνικών τάξεων και από ψυχολογικούς παράγοντες που δημιουργούν την ανάγκη στα χαμηλά – συνήθως αμόρφωτα ή με φεουδαρχικά κατάλοιπα – κοινωνικά στρώματα, για την ανάδειξή τους ως ανώτερα σε σχέση με άλλες κοινωνικές ομάδες, συνήθως διαφορετικού έθνους, θρησκείας, γλώσσας ή ιδεολογίας.
Οι διαχωρισμοί αυτοί σημάδεψαν βαθιά την κυπριακή κοινωνία κα δημιούργησαν πάθη που οδήγησαν τις αντικρουόμενες πλευρές σε συγκρούσεις, οι οποίες μαζί με το ρόλο που έπαιξε ο ξένος παράγοντας και οι ξένοι σχεδιασμοί, μας έφεραν αντιμέτωπούς με τη σημερινή μορφή του κυπριακού προβλήματος.
Έχοντας και πάλι εναποθέσει τις ελπίδες μας στους ξένους και αναμένοντας να δικαιωθούμε από αυτούς που διαπράττουν παγκόσμιες αδικίες στο όνομα της ειρήνης και της δημοκρατίας, αφήνουμε τις συγκυρίες να δημιουργούν της ιστορία μας, ερήμην μας. Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, η κυπριακή κοινωνία είχε την ατυχία να «εξελιχθεί» χωρίς να δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα σε πολιτικά προβλήματα που ταλανίζουν άλλες χώρες (όπως π.χ. το ίδιο το πολιτικό σύστημα), έχοντας απορροφηθεί τόσο η ίδια όσο και οι κυβερνήσεις της πολιτείας στο κυρίως πρόβλημα της χώρας.
Οι κινήσεις των κατά διαστήματα κυβερνήσεων και οι κοινωνικές απόψεις για θέματα εσωτερικά, υγείας, παιδείας, οικονομίας, εργοδότησης κτλ., κινούνται κάτω από της σκιά του κυπριακού προβλήματος το οποίο σε συνάρτηση με τη σχετική ευημερία που επικρατεί στη νήσο, διατηρούν το λαό σε μερική παράλυση. Αυτά τα δεδομένα, δίνουν χώρο στη συναισθηματική έξαρση και στη συνειδησιακή κοίμηση, αποτρέποντας τον από το να αντιμετωπίσει με νηφαλιότητα τις όποιες καταστάσεις και πραγματικότητες που έχουν δημιουργηθεί στο εσωτερικό της χώρας και κυρίως στο κυπριακό ζήτημα.
Επιπλέον, μείζον ευθύνη κουβαλάνε και οι πολιτικές ηγεσίες της χώρας από τη δημιουργία της Κυπριακής Δημοκρατίας. Φοβούμενες το πολιτικό κόστος και την αντίδραση της κοινής γνώμης προέβησαν σε λάθος χειρισμούς και απέκρυψαν την αλήθεια για τις πραγματικότητες που δημιουργήθηκαν με τη συμφωνία της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας, φέρνοντας το λαό προ εκπλήξεων και οδυνηρών παραχωρήσεων.
Όλα τα πιο πάνω υφαίνουν ένα ιστό ο οποίος καλύπτει αυτό τον τόπο, την κυβέρνηση και το λαό του, και ο οποίος εκτείνεται πολύ μακρύτερα από τα σύνορα του νησιού, περιλαμβάνοντας διεθνείς δυνάμεις και παράγοντες, που πλέον φαίνεται να μην μπορεί να πολεμήσει και να αντιμετωπίσει καμία κυβέρνηση. Θέλει θάρρος για να σπάσει κανείς τον ιστό αυτό και πρέπει να είναι άνθρωπος ελεύθερος από κατάλοιπα μίσους, υπέρμετρου συναισθηματισμού ή δογματισμού. Άνθρωπος ή άνθρωποι που δεν είναι λερωμένοι με τα λάθη του παρελθόντος. Επιπρόσθετα, πρέπει να αντιληφθούμε ότι έμφαση πρέπει να δοθεί στην κοινωνία και στην πολιτική κουλτούρα τόσο για το πρόβλημα της Κύπρου, όσο και για ένα ευρύτερο φάσμα εξωτερικών και εσωτερικών πολιτικών θεμάτων.
Χρειάζεται ειλικρίνεια από την εξουσία και έμφαση στη μόρφωση του λαού επί του θέματος. Πρέπει να ειπωθεί η αλήθεια, να υποδειχτούν οι πραγματικοί υπαίτιοι του προβλήματος, να δεχτούμε τα λάθη μας και να αντιμετωπίσουμε τις συνέπειες για να προχωρήσουμε με το μέτωπο καθαρό. Μόνο τότε θα καταφέρουμε να εκμεταλλευτούμε – ενωμένοι πλέον – την ηθική μας υπεροχή και τη δύναμη που μας δίνει η γεωπολιτική σημασία και γεωστρατηγική θέση της χώρας μας, αλλά και να επεκτείνουμε τους προβληματισμούς και την ενέργειά μας και σε άλλα θέματα.
Είναι τραγικό το γεγονός ότι οι εξελίξεις και συγκυρίες δείχνουν ότι τα πιο πάνω δεν θα υλοποιηθούν, με αποτέλεσμα το μέλλον να διαγράφεται δυσοίωνο. Είναι τραγική η αλήθεια πως δεν μπορεί να υπάρξει ηθική στην πολιτική και ότι καμία παγκόσμια δύναμη δεν πρόκειται να σταθεί υπέρμαχος της δικαιοσύνης τη στιγμή που τα πολιτικά και οικονομικά συμφέροντα πίσω από την αδικία είναι πολύ περισσότερα. Τραγική είναι επίσης η πραγματικότητα πως η πολιτική μεταφράζεται ως πάλη για εξουσία και αυτό δεν είναι το κακό. Το κακό είναι ότι η εξουσία είναι ο αυτοσκοπός και όχι το μέσο για δημιουργία κοινωνικής ή άλλης ορθολογικής πολιτικής με βάση τα κοινά, ανιδιοτελή συμφέροντα.
Το τραγικότερο βέβαια είναι ότι την παρούσα κατάσταση γνωρίζει μεγάλη μερίδα του λαού και της νεολαίας. Το γεγονός αυτό βοηθά την δημιουργία  ενός κλίματος δυσπιστίας για ένα καλύτερο αύριο. Αυτό, με τη σειρά του, οδηγεί το λαό σε μια κατάσταση συμβιβασμού, με ένα αποτέλεσμα το οποίο θα μπορούσε να μην είναι κατ’ ανάγκην το τελικό.
«Φιλελεύθερος», 12/08/2010, σ.8
«Αλήθεια», 14/08/2010, σ.22
«Ακρίτας», Αυγ. 2010, σ.27
Ζήνωνας Τζιάρρας