Category Archives: Διεθνής Πολιτική

Η Τραγωδία του Ιράκ – Δυναμικές και Σενάρια

Στις 10 Ιουνίου 2014, σαν από το πουθενά, το Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ και της Μεγάλης Συρίας (ISIS) πραγματοποίησε επιδρομή μέσα στο Ιράκ. Κατέλαβε τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της χώρας, τη Μοσούλη, και τις επίσης σημαντικές πόλεις Φαλούτζα και Τιρκίτ (την πόλη του πρώην Ιρακινού ηγέτη, Σαντάμ Χουσέιν). Διεκδικεί επίσης την πλούσια σε ενεργειακά κοιτάσματα πόλη/περιοχή του Κιρκούκ (που πλέον ελέγχεται από Κούρδους του Ιράκ), ελέγχει πολλές μικρότερες πόλεις σε κεντρικό και βόρειο Ιράκ, απειλεί την πόλη Μπαϊτζίν όπου βρίσκεται το μεγαλύτερο διυλιστήριο πετρελαίου της χώρας, και προελαύνει με ραγδαίους ρυθμούς προς την πρωτεύουσα του Ιράκ, την Βαγδάτη.

Η επίθεση έχει στην ουσία παραλύσει το ιρακινό κράτος αφήνοντάς το ανήμπορο να αντιδράσει, οι πρόσφυγες, κυρίως από την πόλη της Μοσούλης, έχουν ξεπεράσει το μισό εκατομμύριο, ενώ η σεκταριστική βία και οι συγκρούσεις βρίσκονται μόνο στην αρχή. Continue reading

Η "Πραγματικότητα" της Επικοινωνιακής Πολιτικής

Είναι γεγονός ότι επικοινωνιακή πολιτική είναι μια από τις πιο σημαντικές παραμέτρους τόσο της εσωτερικής πολιτικής των κρατών όσο και της διεθνούς πολιτικής. Εξ άλλου οι διπλωματικές σχέσεις των κρατών στηρίζονται εν πολλοίς σε αυτή. Παρόλα αυτά όμως η πολιτική της επικοινωνίας βασίζεται στην παραπλάνηση, με άλλα λόγια στην υποκρισία. Ένα πέπλο προσχημάτων και δηλώσεων καμουφλαρισμένων με πολιτικό και ηθικό καθωσπρεπισμό διέπει τις απανταχού πολιτικές σχέσεις, ενώ σε αυτή την κούρσα επιστρατεύονται και τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης/Επικοινωνίας, τα οποία δικαίως ονομάζονται η τέταρτη εξουσία. Υπό αυτό το πρίσμα, η επικοινωνιακή στρατηγική και πολιτική, αποτελούν την βιτρίνα που καλύπτει την – πολλές φορές άσχημη – πραγματικότητα που δεν ξέρουμε, και πιθανότατα δεν θα μάθουμε ποτέ.

Continue reading

Η "άγνωστη" (Υψηλή) Στρατηγική της Τουρκίας

Η ευρύτερη έννοια του όρου «υψηλή στρατηγική», αναφέρεται στο στρατηγικό σχεδιασμό ενός κράτους ή συμμαχίας κρατών για τη μέσο-μακροπρόθεσμη επίτευξη πολιτικών στόχων, χρησιμοποιώντας όλα τα διαθέσιμα μέσα. Υπό αυτό το πρίσμα θα αποπειραθούμε να αναλύσουμε την τουρκική εξωτερική πολιτική και τους στόχους αυτής.
Η αποκωδικοποίηση της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής είναι εξαιρετικά δύσκολη και ίσως ο μόνος τρόπος να επιτευχθεί, είναι μέσα από την ανάλυση ενός συνδυασμού δεδομένων.
Η Τουρκία, θα έλεγε κανείς, είναι μια χώρα: με δυτικό προσανατολισμό, σύμμαχος του ΝΑΤΟ και των ΗΠΑ, που θέλει την ένταξή της στην ΕΕ, με μια κυβέρνηση που πασχίζει για τον εκδημοκρατισμό και την εκδυτικοποίησή της, με θεαματικά εκτεταμένη διπλωματική ατζέντα, βασισμένη στο δόγμα των «μηδενικών προβλημάτων» με τους γείτονές της, που προσπαθεί να μετατραπεί σε ενεργειακό κόμβο και γενικά να αναδυθεί σαν μια περιφερειακή υπερδύναμη με στρατηγικό βάρος για τη Δύση. Αν και η πιο πάνω εικόνα ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, είναι σχετικά απλουστευμένη. Οι φιλοδοξίες της Άγκυρας φαίνεται να είναι πολύ μεγαλύτερες.
Παρόλο που οι σχέσεις της με τις ΗΠΑ παραμένουν εν πολλοίς σταθερές, η Άγκυρα δεν διστάζει να τις προκαλεί συνεργαζόμενη με το Ιράν και τη Ρωσία στον οικονομικό και ενεργειακό-πυρηνικό τομέα.
Η εχθρική στάση του Ερντογάν προς το Ισραήλ, αποσκοπεί κυρίως στην προσέγγιση του αραβο-ισλαμικού κόσμου και στην διεθνή «αποξένωση» του Ισραήλ. Παράλληλα, οι προκλητικές δηλώσεις Νταβούτογλου περί της σημασίας που έχει η Τουρκία για την ΕΕ αλλά και για το γεγονός ότι η Τουρκία δεν την χρειάζεται για να αναδειχθεί ως μεγάλη στρατηγική δύναμη, είναι ενδεικτικές της ισορροπημένης διπλωματικής ακροβασίας της Άγκυρας.
Όσον αφορά την ευρύτερη περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, η Τουρκία κάνει τα πάντα για να αποτρέψει τον έλεγχο των υποθαλάσσιων ενεργειακών κοιτασμάτων από Κύπρο, Ελλάδα, Ισραήλ και Αίγυπτο. Τέλος, στην Κύπρο, παρόλο που φαίνεται να θέλει την λύση, καθυστερεί, επιδιώκοντας περισσότερες παραχωρήσεις ή καινούργιες παραμέτρους που θα της δώσουν λόγο στο χειρισμό όχι μόνο του Βόρειου αλλά και του Νότιου θαλάσσιου τμήματος της Μεγαλονήσου.
Το αποτέλεσμα της πιο πάνω εξίσωσης, είναι εμφανώς μια αναδυόμενη Τουρκία που απλώνει τα «πλοκάμια» της παντού. Ένα διαφορετικό συμπέρασμα, είναι ότι η Τουρκία προσπαθεί να παίξει όχι μόνο περιφερειακό αλλά και παγκόσμιο ρόλο. Γενικά, η απομάκρυνσή της από το Ισραήλ, η προκλητική στάση της απέναντι στις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ και την ΕΕ, η συνεργασία της με το Ιράν και την Ρωσία και η σύσφιξη των σχέσεών της με τον αραβο-μουσουλμανικό κόσμο, δείχνει μια σταδιακή αλλά ξεκάθαρη στροφή προς ένα ρόλο πιο αυτόνομο.
Το σενάριο βέβαια αυτό αν και ρεαλιστικό δεν είναι κοντινό. Επίσης, πρέπει να πούμε ότι προς το παρόν, η Άγκυρα φαίνεται να χρησιμοποιεί την ΕΕ λαμβάνοντας μεγάλες χρηματοδοτήσεις, χωρίς όμως η ίδια να δείχνει την απαραίτητη βούληση για ένταξη σ’ αυτή. Σημειωτέον ότι η τουρκική κοινή γνώμη δεν είναι υπέρ της ένταξης όπως παλιά, γεγονός που το ΑΚΡ (κυβερνών κόμμα) δεν μπορεί να παραβλέψει, αφ’ ενός διότι η κοινή γνώμη της χώρας ήταν πάντοτε βασικός πυλώνας της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και αφ’ ετέρου διότι χρειάζεται τη στήριξη του λαού στις επερχόμενες εκλογές. Παράλληλα, η Άγκυρα προσπαθεί να εκμεταλλευτεί και τη θέση της στη Νατοϊκή συμμαχία ζητώντας χρηματοδοτήσεις και εγκαταστάσεις οπλικών συστημάτων στο έδαφός της.
Είναι λοιπόν ξεκάθαρο ότι οι βλέψεις της Άγκυρας εκτείνονται πέρα από τα σύνορα της Μέσης Ανατολής και του ευρύτερου μεσογειακού χώρου. Για να εκπληρώσει τους στόχους της, επιστρατεύει όλα τα μέσα που διαθέτει και σχεδιάζει πολιτικές με μακροπρόθεσμα αποτελέσματα. Παρόλα αυτά, έχει να διανύσει ακόμα πολύ δρόμο και χρόνο όπου μπορεί να συμβούν πολλά, δεδομένου του συνεχώς μεταβαλλόμενου τοπικού, περιφερειακού και διεθνούς συστήματος.

Ζήνωνας Τζιάρρας
Εφημερίδα “Φιλελεύθερος”, σ.8, 10/12/2010.

Πλάνη, Απάτη και Αδιέξοδα. Τί θα κάνεις;

Τί είναι αλήθεια και τί είναι ψέμα; Τί ισχύει και τί όχι; Πού είμαστε και πού πάμε; Για τί παλεύουμε; Μπορεί τα πιο πάνω να φαίνονται σαν φιλοσοφικά ερωτήματα, είναι όμως σχετικότατα αν κάνει κανείς μια παύση στην κούρσα της ζωής του και δει γύρω του, δει τον τύπο, δει τις ειδήσεις.
Ένα θέατρο του παραλόγου ξετυλίγεται σε δύο επίπεδα κάθε μέρα μπροστά στα μάτια μας: των εσωτερικών δρώμενων και της διεθνούς σκηνής. Και ποια είναι η ουσία; Όσο και αν την ψάχνω δεν μπορώ να την βρω. Αυτό το θέατρο δεν μας αρέσει, κι όμως παραμένουμε «στο ίδιο έργο θεατές» για να μην πω ότι λαμβάνουμε και μέρος.
Σίγουρα, αποτελέσματα υπάρχουν και θα υπάρχουν από όλες τις πολιτικές διεργασίες που γίνονται μέσα σε κάθε χώρα αλλά και στη διεθνή διπλωματία. Το ερώτημα είναι: «Εμάς σαν άτομα, σαν κοινωνία/ες τι μας προσφέρουν;». Δεν θα βιαστώ να φανώ πεσιμιστής.
Πολιτική: η λέξη που εφεύραμε για να χαρακτηρίσουμε τις διεργασίες για τη λύση του προβλήματος που αντιμετωπίζαμε από πάντα: των συγκρούσεων και κρίσεων μεταξύ μας, αλλά και της προσπάθειας να υπερισχύσουμε επί του άλλου. Άρα, αυτό σημαίνει ότι η πολιτική όχι απλά έχει καλό σκοπό, αλλά ζωτικό, στην λειτουργία τόσο μεμονωμένων κοινωνιών όσο και της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας, του διεθνούς συστήματος.
Αλλά, η πολιτική έχει χάσει τον σκοπό της. Σκάνδαλα μαστίζουν το εσωτερικό των χωρών, ηγέτες ανίσχυροι – ή απρόθυμοι – να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του λαού τους, βασιζόμενοι στα μικροπολιτικά, μικροκομματικά ή και προσωπικά συμφέροντα. Κοινωνική πολιτική μηδέν, νεποτισμός, οι διαδηλωτές στους δρόμους να πληθαίνουν γιατί η κατάσταση δεν τους αρέσει και τα κράτη να τους χτυπούν γιατί δεν πειθαρχούν. Η εξουσία που διαφθείρει και διαφθείρεται και που υπάρχει μόνο γι’ αυτό.
Έχουμε όμως και τους παγκόσμιους ηγέτες που μάχονται για την «ειρήνη» και τους παγκόσμιους οργανισμούς που δουλεύουν για το «κοινό καλό». Γινόμαστε μάρτυρες διεθνών συμφωνιών και συμβάσεων που παραβιάζονται κατά βούληση, ενώ πρέπει να ανεχόμαστε υποσχόμενες επισκέψεις αρχηγών κρατών της μιας χώρας στην άλλη που φοράνε το προσωπείο της καλής θελήσεως και της συνεργασίας. Και πρέπει να κλείνουμε τα μάτια όταν πολεμάνε την τρομοκρατία που δημιούργησαν δημιουργώντας έτσι καινούργιο κύκλο ασύμμετρων αντιδράσεων, ή όταν βομβαρδίζουν χώρες για το «καλό» τους.
Έχουμε φτάσει στο σημείο να στηριζόμαστε στην ανθρωπιστική βοήθεια και τους μη-κυβερνητικούς οργανισμούς, διότι έχουμε χάσει την εμπιστοσύνη και την πίστη μας στις κυβερνήσεις που εκλέγουμε – στην δημοκρατική δικτατορία. Είμαστε στην τραγική κατάσταση να ζητάμε εθελοντές για να εισχωρήσουν στις ζώνες πολέμου και για να μεταφέρουν φάρμακα σε πρόσφυγες. Και έχουμε φτάσει εδώ διότι εδώ μας έφτασαν αλλά και διότι εδώ τους αφήσαμε να μας φτάσουν. Να παίρνουμε την κατάσταση στα χέρια μας διότι εκείνοι έχουν αποτύχει. Έχουν όμως πράγματι αποτύχει; Έχουν αποτύχει για μας, τους δικούς τους στόχους όμως τους πέτυχαν – διότι το χρήμα και η πάλη για προσωπική ανέλιξη κυβερνούν.
Τώρα μπορείτε να με πείτε πεσιμιστή ή μπορείτε να με πείτε ρεαλιστή. Δεν μένω όμως εδώ. Δεν συμβιβάζομαι, δεν το δέχομαι, δεν το στηρίζω, δεν το προωθώ και δεν το ανακυκλώνω. Το πώς θα παλέψει ο καθένας την πραγματικότητα της ζωής του και της κοινωνίας του είναι δική του υπόθεση. Μπορεί να το κάνει χρησιμοποιώντας αυτό το σύστημα ελπίζοντας να μην τον αφομοιώσει ή μπορεί να το κάνει έξω από το σύστημα ελπίζοντας να μην χαθεί.
Η ουσία είναι μια: είμαστε στο παιχνίδι και πρέπει να παίξουμε, μπήκαμε στο χορό και πρέπει να χορέψουμε, σαν άτομα, σαν κοινωνία και σαν χώρα. Ποιος καθορίζει όμως τους κανόνες και τα βήματα; Μπορείς να το κάνεις εσύ; Θα το κάνεις; Θα προσπαθήσεις;

Ζήνωνας Τζιάρρας