Πολιτικά Σύμβολα, Πολιτική Κουλτούρα και Κυπριακό Ποδόσφαιρο.

Σε μια πολύ ενδιαφέρουσα δημοσιογραφική διάσκεψη που έγινε στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας την 31/08/11, ο Δρ. Στέλιος Στυλιανού, παρουσίασε τα αποτελέσματα έρευνας με τίτλο «Χρήση Πολιτικών Συμβόλων από Νεαρά Άτομα στη Δημόσια Σφαίρα της Κυπριακής Κοινωνίας». Εμπεριστατωμένη, με στέρεα μεθοδολογία και ανάλυση, η έρευνα, κατάφερε να προσεγγίσει ένα πολύ ευαίσθητο και πάντα επίκαιρο ζήτημα, εξετάζοντας τη χρήση πολιτικών και άλλων συμβόλων από τη νεολαία, κυρίως εντός της σφαίρας του ποδοσφαίρου. Τα αποτελέσματα της έρευνας μπορούν να βοηθήσουν θα έλεγα στην καλύτερη κατανόηση, οχι μόνο των κοινωνικών ομάδων που λαμβάνουν μέρος στο επικοινωνιακό παιχνίδι της σύγκρουσης συμβόλων, αλλά και της ευρύτερης Κυπριακής κοινωνίας, αφού θα μπορούσαμε να πούμε ότι αυτή αντανακλάται στη «μικροκοινωνία» των οπαδών και φιλάθλων. 
Δύο εκ των σημαντικότερων ευρημάτων της έρευνας είναι κατ’ αρχήν ότι «τα διάφορα πολιτικά ζητήματα…που δεσπόζουν στο οπαδικό τοπίο…[είναι] εκδηλώσεις του ευρύτερου κοινωνικοπολιτικού γίγνεσθαι» και κατά δεύτερον ότι «[ο] σεξισμός που επικρατεί στην ευρύτερη κοινωνία εκδηλώνεται απροκάλυπτα στην οπαδική επικοινωνία» (σ.3-4).[1] Επιπλέον, βασικό αποτέλεσμα ήταν ότι η πλειονότητα των ατόμων που χρησιμοποιούν αυτά τα σύμβολα αγνοούν το τί αυτά σημαίνουν. Οι ερευνητές, ενώ αναγνωρίζουν το ρόλο που παίζει ως ένα βαθμό η κομματική και πολιτική επιρροή σε ομαδικό οπαδικό επίπεδο, αιτιολογούν τη χρήση αυτών των συμβόλων, μεταξύ άλλων, από την «συμβολική μάχη μεταξύ των οπαδικών ομάδων» και την «ηδονή της κόντρας» (σ.6). Mε άλλα λόγια, θα μπορούσαμε να πούμε ότι προκύπτει πως η χρήση αυτών των συμβόλων, και η οπαδική σύγκρουση, είναι εν πολλοίς απολιτίκ – μη πολιτικοποιημένη.
Αν και είναι γεγονός ότι η πολιτικοποίηση του ποδοσφαίρου στην Κύπρο, σαν κατ’ εξαίρεση φαινόμενο (ίσως μαζί με την Ισπανία), δεν έτυχε προσοχής από την εν λόγω έρευνα εφόσον αυτή ήταν όντως κοινωνιολογικά προσανατολισμένη, τα ευρήματα που αφορούν τον απολιτίκ χαρακτήρα της χρήσης των συμβόλων θα μπορούσαν, υπό συγκεκριμένα πλαίσια και δεδομένα, να αμφισβητηθούν. Δεν λέμε βέβαια ότι τα ποσοτικά ή όποια άλλα στοιχεία που παρουσίασε η έρευνα δεν είναι αξιόπιστα. Κάθε άλλο. Είναι γεγονός όμως ότι υπάρχουν πραγματικότητες που δεν μπορούν να μετρηθούν και πολιτικές προεκτάσεις τις οποίες αν και δεν άγγιξε η εν λόγω έρευνα, έδωσε το έναυσμα για την περαιτέρω μελέτη τους.
Κατ’ αρχήν, αν και είναι αδιαμφισβήτητο ότι οι περισσότεροι που χρησιμοποιούν πολιτικά σύμβολα δεν γνωρίζουν τη πραγματική τους σημασία, είναι σημαντικό να θυμόμαστε ότι η χρήση τους δεν μπορεί να είναι εντελώς απολιτίκ, από κάπου πηγάζει. Τα πολιτικά σύμβολά, σαν κοινωνικές κατασκευές και σαν μέρη κοινωνικοπολιτικών αντιλήψεων, έχουν πολιτικές προεκτάσεις. Έτσι, γίνεται ξεκάθαρο ότι πέραν της οπαδικής «κοκορομαχίας» που λαμβάνει χώρα στα γήπεδα, μεταξύ των κερκίδων, γίνεται παράλληλα και πολιτική σύγκρουση, έστω και αν αυτή γίνεται σε επίπεδο φρασεολογίας και πολιτικών συμβόλων. Εξ άλλου, πρέπει να αναλογιστεί κανείς πώς βρέθηκαν τα σύμβολα αυτά μέσα στα γήπεδα και γιατί. Είναι εμφανές ότι εκφράζουν, ίσως με υπερβολικό τρόπο, τις πολιτικοϊδεολογικές  συγκρούσεις που υπάρχουν στην ευρύτερη κοινωνία. Επιπλέον, πρέπει να λάβουμε υπόψη το ρόλο που παίζουν οι κερκίδες και τα σωματεία των διαφόρων ομάδων σαν δεξαμενές ανάπτυξης «πολιτικής» κουλτούρας που αναπαράγει την πόλωση.
Είτε η πλειοψηφία της νεολαίας γνωρίζει την πολιτική σημασία των συμβόλων είτε είναι θύμα αγελαίων ενστίκτων και της ψυχολογίας της μάζας, είναι γεγονός ότι γαλουχείται μέσα σε μια ομάδα, επηρεαζόμενη απο την πολιτική ή/και κομματική επιρροή ή και εξτρεμισμό μιας μειονοτικής υποομάδας, με αποτέλεσμα η «απολιτίκ» αλλά ταυτόχρονα πολιτική κουλτούρα των συγκεκριμένων πολιτικών συμβόλων που έχουν αναπτύξει αυτά τα άτομα, να εξάγεται στην κοινωνία, διαιωνίζοντας έτσι την πόλωση και στην πολιτική ζωή του τόπου. Το γήπεδο δεν είναι ξεκομμένο από την υπόλοιπη κοινωνία. Παράγει και αναπαράγει επικίνδυνες πολιτικές αντιλήψεις και γι’ αυτό πρέπει να προσεχθεί τόσο σαν ακαδημαϊκό αντικείμενο όσο και σαν κοινωνικοπολιτικό ζήτημα.

[1] Από το έντυπο «Περίληψη Κύριων Ευρημάτων και Συμπερασμάτων» που δόθηκε στους παρευρισκόμενους.
Ζήνωνας Τζιάρρας, Εφημερίδα “Πολίτης”, 06/09/11, σ.12.

Advertisements

2 thoughts on “Πολιτικά Σύμβολα, Πολιτική Κουλτούρα και Κυπριακό Ποδόσφαιρο.

  1. Zenonas Tziarras

    Ευχαριστώ Μαριάννα. Ενδιαφέρουσα βέβαια και η έρευνα πάνω στην οποία και στηρίζεται το άρθρο. Η σχέση του Κυπριακού ποδοσφαίρου με την πολιτική ζωή της χώρας, η οποία αποδεικνύεται και πολλές φορές επικύνδυνη, χρήζει σοβαρής μελέτης.

    Reply

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s